نياز سنجي
 تعريف نياز:
ارايه تعريف دقيق و صريحي از نياز آسان نيست و به همين دليل از مفهوم نياز ممكن است تعابير و تفاسير مختلف ومتفاوتي ارايه شود
1.      نياز به معناي خواسته ها و نظرات افراد: نياز به معني خواسته ها و نظرات افراد، نياز سنجي به معني تعيين و مشخص كردن برداشت ها، نظرات و ترجيحات افراد است.
2.      نياز به عنوان نقص يا مشكل: نياز هنگامي به وجود مي آيد كه در آن نوعي نقص يا مسئله در يك زمينه خاص وجود داشته باشد و آن نقص ذاتا مضر باشد.
3.      نياز به عنوان فقدان يا ضرورت چيزي: نيازها به عنوان چيزهايي ( وضعيت ها و...) كه ضروري يا مفيد هستند تعريف مي شوند.
4.       نياز به معناي فاصله يا شكاف: نياز در قلمرويي وجود دارد كه درآن «‌موقعيت واقعي يا موجود» با
« موقعيت مطلوب و يا مورد نظر» فاصله دارد ( راجر كافمن)
جمع بندي تعاريف ارايه شده درباره نياز:
§        نياز مفهومي چند بعدي است كه درك كامل آن مستلزم جامع نگري است.
§        كامل ترين تعريف ارايه شده در مورد نياز به عنوان نوعي تحليل شكاف يا فاصله است.
§        در هر صورت هر يك از تعاريف ذكر شده در مورد نياز ممكن است در موقعيت هاي معيني كاربرد داشته باشد. بنابراين شايد بهتر باشد كه بر اساس موقعيت و شرايط نياز سنجي، تعاريف مختلف از نياز را بپذيريم و بر مبناي آن مطالعات نياز سنجي را سازمان دهيم.
 
در حقيقت نياز، عبارت است از فاصله بين وضع موجود و آنچه كه بايد باشد. نياز ممكن است به صورت    « نياز احساس شده» باشد يعني نيازي كه بوسيله فرد يا يك جامعه تشخيص داده مي شود، و يا «‌نياز واقعي»باشد، يعني نيازي كه توسط مطالعه كارشناسانه مشخص مي گردد. به هر حال نيازهاي احساس شده بايد طوري هدايت شوند تا در مسير نيازهاي واقعي قرار گيرند.
به عنوان مثال بروز بيماري اسهال و استفراغ در يك منطقه روستايي سبب مي شود كه مردم بگويند ما پزشك، درمانگاه يا بيمارستان مي خواهيم درحالي كه بررسي كارشناسان بهداشت نشان مي دهد كه مشكل از آلودگي آب منطقه است و با بهسازي آب ، مساله برطرف مي شود . بنابراين با آگاه سازي مردم نيازهاي احساس شده جاي خود را به نيازهاي واقعي خواهند داد.
 
نياز سنجي:
-         نياز سنجي فرايندي نظام دار براي تعيين اهداف، شناسايي فاصله بين وضع موجود و هدف ها ونهايتا تعيين اولويت ها براي عمل مي باشد.
-         فرايند جمع آوري و تحليل اطلاعات است كه منجر به شناسايي نيازهاي افراد، گروهها، موسسات، جامعه محلي و جامعه به طور كلي مي شود.
-         فرايند شناسايي نيازهاي مهم و فراهم كردن زمينه رفع آن نيازهاست.
مفهوم ديگري كه ممكن است با نياز سنجي يكي فرض شود« شبه نياز سنجي» است، اما بايد توجه داشت كه نياز سنجي با سنجش نتايج يا اهداف و مقاصد و اولويت بندي آنها سرو كار دارد، در حاليكه شبه نيازسنجي با سنجش شبه نيازها( مجموعه اي از وسايل، امكانات، تجهيزات و روش ها براي تحقق نيازها يا نتايج اهداف ) سروكار دارد.شبه نياز سنجي عموما فرايندي است كه بعد از نياز سنجي انجام مي گيرد.
 
انواع نيازها:
       نيازهاي هنجاري Normative need ))
         نيازهاي احساس شده ( Felt need )
         نيازهاي مورد تقاضا demanded need ) )
         نيازهاي مقايسه اي ( Comparative need  )
           نيازهاي پيش بيني شده ( Anticipated need  
شناسايي نياز :
         تهيه ليست حداكثر نيازهاي يك گروه خاص بر اساس اطلاعات موجود
تعريف نيازسنجي :
·         شناسايي نياز همراه با اولويت بندي ها 
·         فرآيند تعيين شكاف هاي بين شرايط واقعي و شرايط مطلوب و تعيين اولويت هاي كاري براي مداخلات
 
 
 
موضوعات نيازسنجي: 
  • مشتريان خدمات آموزش سلامت (كاركنان بهداشتياعضاي جامعه ...(
  • برنامه هاي آموزش سلامت ( عموم مردمپرسنل(
  • سازمان ، ارتباطات و ساختار اداري
 
تكنيك هاي نياز سنجي در سازمانها
الف)توافق محور
1- تكنيك دلفي :
 با استفاده از يك پرسشنامه كه توسط يك گروه كوچك طراحي شده ، آغاز مي‌گردد. اين پرسشنامه براي طيف وسيعي  از صاحب نظران  ارسال و پاسخ دهندگان نسبت به تكميل پرسشنامه اقدام نموده و آن را عودت مي‌دهند . گروه مربوطه پس از تجزيه و تحليل پاسخ ها ، آنها را با هم تركيب نموده و يك فهرست كامل را تدوين و دوباره براي اولويت بندي در اختيار افراد پاسخ دهنده يا نمونه اي از آنها قرار مي‌دهند . اين روند آنقدر ادامه مي‌يابد تا توافق نسبي درباره موارد نيازها حاصل شود .
 
2- تكنيك فيش با ول (  Fishbowi )
اين تكنيك نياز سنجي در گروه تكنيك هاي توافق - محور دسته بندي مي‌شود . اين تكنيك زماني مورد استفاده قرار مي‌گيرد كه تعداد افراد انتخاب شده براي جمع آوري اطلاعات نياز سنجي محدود باشند و امكان تجمع آنها در يك كارگاه آموزشي نيز وجود داشته باشد . در اين تكنيك افرادي را كه براي كسب اطلاعات و سنجش نياز جمع شده اند ، مشابه آنچه در كارگاه هاي آموزشي معمول است به گروه هاي كوچك تقسيم مي‌كنند و هر گروه با تبادل نظر ، فهرستي از نيازها را تهيه مي‌كند تا در جلسه عمومي با حضور همه شركت كنندگان ، گزارش كار گروه ها عرضه شود و پس از بحث و تبادل نظر ، فهرست نيازهاي مورد توافق اولويت بندي آنها انجام مي‌گيرد. بديهي است براي استفاده از اين تكنيك ، مجريان نياز سنجي بايد نسبت به نحوه برگزاري كارگاه و شيوه انجام كار گروهي واقف و مسلط بوده و شركت كنندگان را نيز در مورد نحوه انجام كار گروهي توجيه كنند . اين روش نياز سنجي از روش هائي است كه در مدت زمان محدود مي‌تواند اطلاعات مناسبي را فراهم نمايد و براي سازمان هائي كه در محدوده جغرافيائي كوچكي فعاليت مي‌كنند روش مناسبي مي‌باشد .
 
 
3- تكنيك تل استار ( Telstar )
اين تكنيك نيازسنجي نيز در گروه تكنيك هاي توافق محور قرار مي‌گيرد . اين تكنيك بسيار شبيه تكنيك فيش باول است اين تكنيك زماني مورد استفاده قرار مي‌گيرد كه تعداد افرادي كه بايد از آنها كسب اطلاعات شود ، زياد است در اين حالت افراد در مناطق مختلف گرد هم مي‌آيند و از طريق تكنيك فيش باول به تعيين نيازهاي آموزشي مي‌پردازند و سپس نماينده يا نمايندگاني از هر منطقه در گرد همائي مركزي روي نيازهاي آموزشي و اولويت بندي آنها توافق مي‌كنند . در مرحله دوم ، نمايندگان مناطق با شيوه كارگاهي مشابه تكنيك فيش باول توافق سازي مي‌نمايند .
تكنيك هاي توافق – محور ( دلفي ، فيش باور ، تل استار ) همگي براي تعيين نيازهاي آموزشي در نظام سلامت وآموزش پزشكي و بويژه آموزش هاي مداوم ، كاربرد مناسبي دارند .
 
ب) مسأله – محور ، مشكل – محور
تكنيك هاي مورد اشاره در اين گروه از تكنيك هاي نياز سنجي ، عمدتاً ناظر بر شناسائي مشكلات فردي و مشكلات موجود در سيستم مي‌باشد كه ممكن است كارآيي يك سازمان را كاهش دهد در اين گروه چهار تكنيك معرفي شده است .
1- تكنيك رويداد مهم ( Critical Tncident )
در اين تكنيك ، فرض بر اين است كه رويدادهاي درون سازمان به عملكرد مثبت و يا منفي كاركنان مربوط مي‌شود . از اين رو با شناسائي عملكرد كاركنان برجسته و ضعيف ، كوشش مي‌شود عملكرد هاي برجسته از طريق آموزش به ديگر كاركنان تعميم يابد و عملكرد هاي ضعيف زدوده شود . در اين تكنيك در واقع فاصله عملكرد كاركنان برجسته و ضعيف نيازي مي‌باشد كه بايد براي افزايش كارآيي سازمان برطرف گردد.
2- تكنيك درخت خطا ( Fauit Tree )
اين تكنيك بيشتر با محاسبات رياضي همراه است و به نوعي تحقيق در عمليات سازمان محسوب مي‌شود . در اين تكنيك احاطه به كل سيستم و ارزيابي درون داده ها و عمليات و بازده ها ضروري است . هر گونه تغييرات و يا تصميم گيري كه محصول تحقيق در عمليات سيستم مي‌باشد و لازم است براي افزايش كارآئي مورد نظر قرار گيرد به عنوان نياز محسوب مي‌شود .
3- تكنيك آزمون وظايف كليدي(( Key Tasks Assessment))
در اين تكنيك با انجام آزمون از كاركنان درباره وظايف شغلي آنها ميزان سئوالاتي كه از سوي پاسخگويان جواب داده نشده است به عنوان نياز مطرح مي‌شود كه بايد براي رفع آن كوشش شود .
4- تكنيك تجزيه و تحليل شغل ( Job Analysis )
در اين تكنيك از طريق مشاهده ، مصاحبه با كاركنان و سرپرستان و بررسي اطلاعات مربوط به شرح شغل ، وظايف شغلي كاركنان به روشني تجزيه و تحليل و شناسائي مي‌گردد. فاصله توانمندي موجود كاركنان با مهارت هاي لازم براي انجام شرح وظايف شغلي به عنوان نياز آموزشي در نظر گرفته مي‌شود .
تكنيك تجزيه و تحليل شغل ، سابقه طولاني دارد و به لحاظ ساده بودن سال هاست كه براي استخدام و آموزش كاركنان از آن استفاده مي‌شود . اين تكنيك براي كاركنان حرفه اي مثل نظام سلامت تكنيك نسبتاً مناسبي مي‌باشد
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
روشهاي نياز سنجي در جامعه
اكثر اوقات ما عادت كرده ايم كه بدون شناخت كافي از نيازها و مشكلات مردم برنامه هايي را براي آن ها تدارك ببينيم و در اجراي برنامه ها نيز به شكل دستوري، آمرانه و پدرمآبانه عمل كنيم، در نتيجه برنامه ها موفقيت مورد انتظار را نخواهند داشت .نياز سنجي، روشي است كه توسط آن، نيازها يا به عبارت ديگر مسايل و مشكلات بهداشتي و درماني مردم را به طور واقعي از نزديك بررسي و شناسايي مي كنيم.
براي شناسايي نيازها يا مسائل و مشكلات مردم روشهاي زير وجوددارد كه هم سريع و نتيجه بخش است و هم كم هزينه. اين روشها عبارتند از:
        الف. مصاحبه با افراد كليدي مطلع
ب. مصاحبه گروهي
ج. مصاحبه جمعي
د. مشاهده مستقيم
ه. كنترل آماري و شاخصها
و. مرور متون و اطلاعات علمي
ز. شركت در دوره هاي آموزشي
       ك. بررسي KAP  
      د) وجود يك مسئله ويژه
 
 
الف.مصاحبه با افراد كليدي مطلع:
در اين روش با تعدادي از اشخاص آگاه نسبت به مسايل و مشكلات مردم و يا سازمان، كه داراي عقايد و ديدگاه هاي متفاوت باشند با كمك گرفتن از « راهنماي مصاحبه» گفت و گو مي شود. ليكن چارچوب سئوال ها ضمن مصاحبه و با طرح سئوال هاي تكميلي و بر اساس پاسخ هاي قبلي شكل مي گيرد. البته اين روش تا حدودي تحت تاثير تورش مصاحبه گر و مصاحبه شونده قرار دارد ولي مي تواند براي شناسايي نيازها و مشكلات و نيز ارايه راه حل آنها مفيد باشد.
ب.مصاحبه گروهي:
در اين روش گروه هاي 8 تا 12 نفره به بحث در مورد سئوال تشويق مي‌شوند. گرداننده گروه، كه راهگشا ناميده مي شود، موضوع را به گروه معرفي مي كند، افراد را به مشاركت در بحث تشويق مي كند، تلاش دارد تا بحث روي موضوع مورد نظر متمركز شود و از نفوذ افرادي كه ممكن است گروه را تحت تأثير قرار دهند، بكاهد. افراد گروه تا حد امكان بايد مشابه باشند تا بتوانند به راحتي مسائل و مشكلات (در ارتباط با موضوع) را بيان كنند. در اين روش نيز چارچوب پرسشنامه در حين اجراي مصاحبه شكل مي گيرد.
 
 
ج.مصاحبه جمعي:
در اين روش با افراد جامعه در يك محل عمومي مثل مدرسه، مسجد، تالار اجتماعات و ... صحبت مي شود. مصاحبه گر بر اساس راهنماي مصاحبه كه از قبل تهيه شده است سئوال ها را با جمع در ميان مي گذارد. اين روش در جمع آوري اطلاعات از وضعيت محله، كوچه، روستا و يا سازمان ( بيمارستان ، مركز بهداشتي و...) مفيد مي باشد و براي اطلاع ازنقطه نظرات اصلاحي يا راه حل نيز قابل استفاده است. ايراد اين روش اين است كه نظرات، تحت تاثير افراد صاحب نفوذ قرار مي گيرد و در مواردي باعث خودسانسوري افراد و خودداري از ابراز نظر در جمع مي شود. بايد سعي شود به طريقي از نظر اشخاص ديگر نيز مطلع شد، مثلاً ممكن است اين اشخاص در پايان گردهمايي دور ما جمع شوند و يا خارج ازمحوطه نظر خود را به ما انتقال دهند.
د. مشاهده مستقيم:
مي توان با مشاهده مستقيم، نيازها ومشكلات را تعيين نمود.
ه.كنترل آماري وشاخصها
يكي از مهم ترين روش هاي مسأله يابي است. آمار، اطلاعات بسيار مناسبي را از روند فعاليت هاي سيستم در اختيار مي گذارد. آمار، انعكاس عملكرد سيستم و اجزاي آن از جهت مقدار است.
گردآوري داده ها به منظور توليد اطلاعات مناسب بايد كليه مراحل سيستم را در برگيرد. به اين مفهوم كه از داده ها يا ورودي هاي سيستم، فرآيند آن و ستانده ها اطلاعات بهنگام و دقيقي را در اختيار بگذارد.
آمار فعاليت هر واحد در مرحله نخست، بايد توسط همان واحد مورد ارزيابي قرار گيرد و كارشناسان مي توانند با مقايسه آماري عملكرد واحدهاي تحت نظارت خود، بازخورد مناسبي به همكاران خويش بدهند.
آمار را مي توان به منظور درك شرايط و موقعيت ها، و در شرايطي كه آمار جاري جوابگو نيست، گرد آوري كرد. مثلاً ممكن است موضوعاتي نظير اطلاع از رضايت استفاده كنندگان از خدمات، زمان سنجي فعاليت ها، شيوع برخي از بيماري ها، آگاهي و نگرش و عملكرد بهداشتي مردم و غيره در برنامه جاري نظام آمار و اطلاعات جايي نداشته باشد ولي لازم است ما براي شناسايي وضعيت بهداشتي درماني حيطه مسئوليت خود، پايش و ارزيابي فعاليتها، و كسب اطلاعات بر حسب نياز و در نتيجه براي پي بردن به مسائل ، به تناوب از اين روش استفاده كنيم. معمولا اين گونه اطلاعات در قالب مطالعات توصيفي و نياز سنجي قابل حصول و تحليل است.
1- مقايسه آمار خاص يك سازمان در دوره هاي مختلف مانند ماه و سال؛
در اين مقايسه معلوم مي شود كه سازمان ، نسبت به روز، هفته، ماه و سال گذشته روند پيشرفت يا پسرفت داشته است و نقاط رشديا افت در چه زمانهايي بوده است.
2- مقايسه آمار خاص يك سازمان با شاخص هاي معيار؛
اين نوع مقايسه نيز در سازمان هاي بهداشتي درماني بسيار رايج است. به اين ترتيب كه درابتداي اجراي برنامه‌ها معمولا شاخص هايي را براي ما تعيين مي كنند و شاخص هاي بهداشتي يا بيمارستاني ما با شاخص هايي كه به عنوان شاخص استاني، منطقه اي يا ملي به عنوان شاخص معيار مشخص و براي دوره هاي معيني برنامه ريزي شده اند ارزيابي مي گردند.
مثلاً اگر در ابتداي دوره برنامه ريزي، خانوارهاي تحت پوشش خدمات بهداشتي ما 71 درصد پيش بيني شده است كه در انتهاي دوره برنامه ريزي به 90 درصد ارتقاء يابد يا پوشش ايمن سازي كودكان زير پنج سال از 85 درصد به 98 درصد برسد و يا ميزان مرگ ومير مادران باردار از 42 به 20 در 100 هزار تولد زنده كاهش يابد.
و. مرور متون و اطلاعات علمي:
اين روش يكي از مهم ترين و با اولويت ترين روش ها براي تشخيص مسائل و مشكلات سيستم است. به رغم آن كه در زندگي شغلي به آن كم توجه مي كنيم، ولي اساس و پايه شناسايي پديده ها و روابط عليتي و آشنايي با تحولات علمي است. مطالعه كتابها، گزارش هاي علمي،مجله هاي علمي و ساير منابع نوشتاري، استفاده از نرم افزارهاي كامپيوتري و شبكه هاي اطلاع رساني، بهره گيري از نظر افراد صاحب تجربه و با معلومات، گوش دادن يا خواندن اخبار علمي رسانه هاي گروهي، بينش علمي ما را نسبت به پديده ها بسيار تقويت مي كند، حساسيت علمي را بالا مي برد، از آخرين اطلاعات و تغييرات دنياي خارج از سيستم ما، آگاهمان مي سازد و به اين ترتيب مسائل و مشكلات خود را بهتر در معرض ديد ما قرار مي دهند.
مطالعه باعث مي شود وضعيت خود را در مقايسه با ديگران و آنچه بايد باشد دريابيم و از سوي ديگر از تجربه‌هاي ديگران به سادگي در شناخت و حل مشكل بهره جوييم. در حال حاضر بسياري از مجله هاي علمي وابسته به دانشگاه ها و مؤسسات علوم پزشكي در كشور ايران منتشر مي شوند كه به ندرت در اختيار مراكز بهداشتي درماني قرار مي گيرد.
ميزان دسترسي به دانش روز، بر كيفيت مسأله يابي و حل مسأله تأثير مي گذارد. دانش در دسترس ممكن است پراكنده يا نظام يافته باشد. افراد با تجربه و خبره قادر هستند با سرعت به اطلاعات دست يابند، در حالي كه افراد مبتدي نيازمند تلاش زيادي هستند و به خاطر تفاوتهايي كه در سازمان دانستني هاي افراد مبتدي و افراد خبره وجود دارد، خبرگان در شناسايي مسائل و راهبرد مناسب براي حل آنها، مؤثرتر عمل مي كنند.
ز.شركت در دوره هاي آموزشي
شركت نمودن در همايش هاي علمي و دوره هاي آموزشي به ويژه آموزش كارگاهي، سطح دانش كاركنان و كارشناسان را افزايش مي دهد و زمينه را براي شناخت مسائل سيستم و ايجاد تغيير و تحول آماده مي سازد. همايش هاي علمي و برخورد با افكار، انديشه ها و افراد مختلف دراين مجامع باعث تازگي در بينش نسبت به فرآيندهاي جاري و روالي كه تاكنون عادي انگاشته مي شده است، مي شود. بدين ترتيب نگرش نوين و آگاهي يافتن از انديشه ها و روش هاي نو، به خودي خود ديد انتقادي نسبت به فرآيندهاي سازمان را تقويت مي كند وديد انتقادي، سبب يافتن مسائل ريز و درشت در سيستم مي‌گردد.
ك. بررسي آگاهي نگرش وعملكرد(KAP)) جامه تحت پوشش
: بررسي نمونه اي سريع
دراين روش معمولاً از پرسشنامه اي كه داراي سؤال هايي با پاسخ هاي از پيش تعيين شده است (پرسشنامه ساختاري ) استفاده مي شود . بررسي برروي 25 تا 50 نمونه معروف جامعه كه با روش نمونه گيري احتمالي انتخاب شده اند ، انجام مي شود. از اين روش براي تعيين داده هاي كمي كه اندازه آنها بطور نسبي در جامعه يكنواخت است ، استفاده مي شود. اگر دراين بررسي بنا به شرايط ، از حجم نمونه بيشتري استفاده كنيم يك مطالعه توصيفي انجام داده ايم .مطالعات توصيفي نيز تصوير مناسبي از وضعيت بهداشتي درماني ، نيازها و مسائل و كمبودها به دست مي دهند. 
·         .بر اساس ابلاغ از مركز بهداشت شهرستان:
گاهي مشكلات سازمان توسط سرپرست يا مدير عنوان شده و به فرد يا افراد ذيربط تذكر داده مي‌شود. اين روش براي ما آشنا است و به صورت سنتي رايج است و در سازمان هايي كه تمركز گرايي دارند بيشتر ديده مي شود، زيرا كاركنان همواره عادت به دريافت دستور از بالا دارند و خود به ندرت در فكر حل مسائل توسط قدرت خلاقه خويشند ، حسن نظام مشاركت، دخالت دادن همه كاركنان براي بهبود كيفيت و حل مسائل سازمان است.
مثلاً تيم نظارت طي بازديدهاي خود متوجه مي شود كه در يكي از خانه هاي بهداشت روستايي، مردم نسبت به ساير روستاها از برنامه هاي تنظيم خانواده كمتر استقبال مي كنند.
 
د) وجود يك مسئله ويژه:
·         وقايع بحراني
بسيار اتفاق مي افتد كه مسائل و مشكلات زماني چهره خود را نشان مي دهند كه منجر به رويدادي غير منتظره مي شوند.
به نبود انجام نظارت سياري توسط تيم بهداشتي زماني پي مي بريم كه يك معضل بهداشتي روي دهد. به نقص در سيستم گزارش دهي هنگامي پي مي بريم كه يك همه گيري وسيع، رخ دهد. به ضعف پرسنل اورژانس زماني پي مي بريم كه با تعدادي بيمار تصادفي مواجه بوده و از ارايه خدمات سريع و به موقع به آنان ناتوانيم. بنابراين رويدادهايي نظير حوادث، سوانح، بروز همه‌گيري‌ها، مرگ وميرهاي غير منتظره ، عفونت‌هاي بيمارستاني، درگيري ها و ناهماهنگي هاي اجرايي، كسر بودجه پيش بيني نشده و... سبب مي‌شوند كه ظرفيت بهداشتي ، درماني و پتانسيل خدماتي ما محك زده شده و مسائلي كه موجب ارائه خدمات ناكارآمد هستند، خود را نشان دهند.
البته اين روش براي مسأله يابي روش‌ مناسبي نيست. زيرا لازم است قبل از وقوع رويدادها مسائل را پيش‌بيني و حل كنيم.
 
·         : بروز شكايت و انتقاد
برخي از افراد يا سازمان ها اصل را بر اين قرار مي دهند كه آن ها كارشان را خوب انجام مي دهند.مگر آن كه از عملكردشان سشكايتي شود. ابراز نارضايتي مراجعين ، بيماران و استفاده كنندگان از خدمات ما، يكي ديگر از روش هاي سنتي و غير فعال شناسايي مسائل و مشكلات است. البته اگر مساله آنقدر حاد باشد كه به شكايت رسمي و نزد مراجع قضايي منجر شود براي ما گران تمام خواهد شد. گوش سپردن به انتقادها و پيشنهادهاي استفاده كنندگان از خدمات و در بعد وسيع تر توجه به نظرات مردم، يك منبع مهم تشخيص مساله، براي پي بردن به بسياري از نارسايي ها است.
·          مناسبت خاص:
برنامه آموزشي بر اساس مناسبت خاص صورت مي گيرد. به عنوان مثال: برنامه آموزشي به مناسبتهاي هفته سلامت، هفته بدون دخانيات، هفته ايدز و ... انجام مي گيرد
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
تاریخ آخرین بروزرسانی   :  1395-8-26 12:49        برو بالای صفحه نسخه قابل چاپ